Karmienie piersią

 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • o zaletach karmienia piersią,
  • o różnicach pomiędzy mlekiem matki a modyfikowanym,
  • o sposobach na udane karmienie,
  • o przeciwwskazaniach do karmienia piersią,
  • o mitach związanych z karmieniem piersią.


***

Karmienie piersią jest najlepszym kapitałem, jaki można zapewnić dziecku - będzie miało wpływ na jego zdrowie za kilka lub nawet kilkanaście lat.
Dziecko w kontakcie z matką, a dokładniej jej piersią, przeżywa wiele intensywnych doznań - może dotykać ciepłego ciała mamy, badać je rączkami, czuć jej zapach. Wszystko to przyczynia się do powstania niezwykle silnej więzi między dwoma osobami. Kontakt ust niemowlęcia z piersią matki ma pozytywny wpływ na rozwój emocjonalny dziecka.
Wyłączne karmienie piersią trwające do końca 6 miesiąca życia dziecka (WHO, 1994) uznano za Złoty Standard w żywieniu niemowląt (2004).

***

Zalety karmienia piersią

Pokarm z piersi jest jałowy (bez bakterii) - nie trzeba go pasteryzować, sterylizować, podgrzewać, jest o temperaturze ciała. Właściwie zawsze gotowy do spożycia o każdej porze dnia i nocy.

Wszystkie składniki kobiecego mleka są idealnie przyswajane przez organizm dziecka i przez niego wykorzystywane
- woda zawarta w pokarmie jest absolutnie czysta, przefiltrowana przez organizm matki
- białko jest lekkostrawne. Jego zawartość dostosowywana jest do możliwości trawiennych i metabolicznych niemowlęcia. Jest głównym składnikiem budulcowym zapewniającym wzrost dziecka. Część białka nie ulega strawieniu i bierze udział w procesach obronnych, trawiennych i regulacyjnych. W ten sposób wspomaga niedojrzałe funkcje organizmu dziecka.
- tłuszcze - to główne źródło energii oraz budulec dla mózgu i całego układu nerwowego. Są one łatwo przyswajalne, ponieważ składają się głównie z krótkich i średnich łańcuchów kwasów nienasyconych.
- węglowodany - głównie laktoza, która jest również składnikiem budulcowym tkanki nerwowej dziecka. Odgrywa zasadniczą rolę w tworzeniu prawidłowej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego.
- witaminy i składniki mineralne zawarte w pokarmie pokrywają w pełni zapotrzebowanie dziecka. Ich stężenie odpowiada możliwościom nerek noworodka i wynika z sprawności procesów metabolicznych.
Zawarte w pokarmie liczne enzymy, hormony, elementy krwi, żywe komórki i czynniki wzrostu tkanek sprawiają, że organizm dziecka mimo swojej niedojrzałości rozwija się prawidłowo.

Mleko zawiera przeciwciała. Noworodek rodzi się z niedojrzałym układem immunologicznym. Posiada taką odporność, jaką zapewniono mu w ciąży. Sam zacznie produkować przeciwciała około 6 tygodnia życia. Aby walczyć z bakteriami, wirusami, grzybami, alergenami, czy toksynami, musi otrzymywać przeciwciała. Właściwym ich źródłem jest pokarm - w pewnym sensie gotowa "szczepionka".
Dzieci karmione piersią rzadziej chorują na takie choroby jak: biegunki, zapalenia ucha środkowego, choroby układu oddechowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Pokarm posiada właściwości przeciwalergiczne. Alergie pokarmowe są najczęstszym schorzeniem wieku dziecięcego. Przejawiają się poprzez nawracające biegunki, kolki jelitowe, zapalenia skóry, przewlekłe katary, spastyczne zapalenia oskrzeli oraz astmę. Najsilniejszym alergenem dla człowieka jest białko krowie. Rozwój alergii zależy od skłonności genetycznych oraz od czynników środowiskowych. Karmienie piersią eliminuje głównie czynniki środowiskowe. Mechanizm ochronny organizmu dziecka przed reakcjami uczuleniowymi przebiega na następujących płaszczyznach:
- przeciwciała IgA (tzw. sekrecyjne) pokrywają przewód pokarmowy warstwą ochronną ograniczając wchłanianie substancji uczulających
- naturalna flora bakteryjna w jelitach dziecka (dzięki pokarmowi) chroni przed infekcjami i alergią
- zawarte w pokarmie enzymy trawienne, wspomagają i przyśpieszają trawienie - obniżają możliwości uczulenia
- karmienie piersią opóźnia kontakt przewodu pokarmowego dziecka z alergenami
Układ pokarmowy dziecka osiąga całkowitą sprawność około 1. roku życia. Wówczas błona śluzowa jelit staje się dojrzała i mniej przepuszczalna dla obcych substancji.

Karmienie piersią zapobiega powstawaniu w przyszłości takich chorób jak: otyłość, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze, zawały serca i oczywiście alergie łącznie z astmą oskrzelową.

Karmienie piersią jest korzystne również dla matki
- zmniejsza ryzyko krwotoków poporodowych (wydzielana w trakcie ssania oksytocyna obkurcza mięsień macicy)
- opóźnia powrót miesiączkowania (spada więc zagrożenie anemią z niedoboru żelaza)
- pozwala na szybka utratę zbędnych kilogramów (nagromadzone zapasy tłuszczu podczas ciąży zużywane są podczas procesu laktacji)
- zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory sutka i jajnika, a w okresie przekwitania wystąpienia - osteoporozy

Karmienie piersią przyczynia się do budowania szczególnego rodzaju więzi między matką a dzieckiem. Dlatego też karmienie nazywamy czasem nieprzeciętą pępowiną. Te pozytywne relacje wpływają korzystnie na kształtowanie się dobrych relacji w całej rodzinie.
Kontakt mamy z dzieckiem podczas karmienia powoduje, że jest ona spokojniejsza, lepiej znosi trud macierzyństwa, przeżywa dużo radości i satysfakcji.
Karmienie piersią
- wspiera prawidłowy rozwój emocjonalny
- daje zwiększone poczucie bezpieczeństwa
- chroni przed stresem
- zmniejsza umieralność niemowląt
- zmniejsza ryzyka zachorowania i łagodzi przebieg bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, bakteriemii, biegunki, infekcyjnych zapaleń dróg oddechowych, martwiczego zapalenia jelit, zapalenia ucha środkowego, zakażenia układu moczowego, późnej posocznicy u wcześniaków
- zmniejsza ryzyko zespołu nagłej śmierci niemowląt (SIDS) w 1. roku życia
- działa analgetycznie podczas bolesnych zabiegów (wstrzyknięcia, pobieranie krwi).
Do korzyści oddalonych w czasie można zaliczyć:
- nieznacznie lepsze wyniki testów oceniających rozwój czynności poznawczych
- zmniejszenie ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 1 i 2, chłoniaka nieziarniczego i ziarnicę złośliwą, astmę
- zmniejszenie ryzyka rozwoju nadwagi, otyłości i hipercholesterolemii
Częsty kontakt wzrokowy, bezpośredni dotyk (8 - 10 razy dziennie) korzystnie wpłynie na rozwój psychomotoryczny dziecka. Stwierdzono, że dzieci karmione piersią są bardziej samodzielne, osiągają wyższy iloraz inteligencji, szybciej zaczynają mówić i lepiej się uczą.

Karmienie naturalne jest też niezwykle ekonomiczne. Mleko matki jest zawsze świeże, ciepłe, w każdej chwili gotowe do podania (w nocy, w podróży, u znajomych). Koszty są niewielkie (zdrowe odżywianie matki, ewentualnie odciągacz pokarmu) w porównaniu z kosztami mleka modyfikowanego, akcesoriów do żywienia sztucznego, ewentualnego częstszego leczenia, hospitalizacji, zwolnień lekarskich rodziców.


Różnice pomiędzy mlekiem matki a mlekiem sztucznym

Mieszanki mleczne produkowane są na bazie mleka krowiego. Nieprzetworzone białko może być przyczyną alergii. Aktualnie produkuje się mieszanki z rozłożonym na mniejsze części białkiem. Nigdy jednak, nawet najlepiej spreparowane mieszanki, nie zastąpią pokarmu naturalnego.
Mieszanki mleczne:
- są ubogie w białko i sole mineralne
- zawarte w mieszankach węglowodany występują wyłącznie w postaci cukru mlekowego
Zauważone podobieństwa:
- zawarte tłuszcze dzięki dodaniu olejów roślinnych przypomina tłuszcz w mleku naturalnym
- są bogate w witaminy

Sposoby na udane karmienie
Technicznie prawidłowe karmienie oraz stosowanie się do norm postępowania w laktacji zapewnia odpowiednią produkcję mleka. Wymienione niżej zasady dobrego postępowania w okresie karmienia piersią zapewniają utrzymanie produkcji mleka przez długi czas, a dzięki temu długie, skuteczne i bezproblemowe karmienie dziecka pokarmem matki:
• Należy karmić często, przynajmniej 8 razy na dobę
• Należy karmić według potrzeb dziecka (gdy jest głodne) i potrzeb matki (gdy piersi są przepełnione)
• Karmienie powinno trwać do zaspokojenia głodu dziecka i opróżnienia piersi matki
• Należy karmić, dopóki dziecko samo nie wypuści piersi
• Drugą pierś proponować, gdy pierwsza jest już rozluźniona
• Niektóre dzieci lubią pozostawać przy piersi, kiedy już nie przełykają, - w tej sytuacji można odłączyć je od piersi wkładając delikatnie palec w kącik ust
• Nie należy podawać nic poza matczynym pokarmem przez pierwsze 6 miesięcy
• Należy unikać stosowania smoczków, kapturków itp.
• Czas karmienia powinien być czasem relaksu
• Nie trzeba stosować specjalnej diety - pić i zjadać takie ilości pożywienia, żeby zaspokoić pragnienie i głód
• Należy kontynuować karmienie mimo choroby matki lub choroby dziecka
• W drugim półroczu należy rozszerzać dietę dziecka o pokarmy stałe w oparciu o lokalne produkty: warzywa, owoce, kasze bezglutenowe i in. nie zastępując nimi karmień z piersi
• Utrzymać karmienie piersią do drugiego roku życia lub dłużej. Mleko matki zapewnia skuteczną osłonę immunologiczną, szczególnie ważną w okresie wprowadzania do diety dziecka pokarmów uzupełniających.

Przeciwwskazania do karmienia piersią
Przeciwwskazania bezwzględne
Ze strony dziecka
• Galaktozemia
Ze strony matki
• Ciężka choroba psychiczna
• Niewydolność krążenia 4 stopnia wg skali NYHA
• Przyjmowanie niektórych leków
• Narkomania - branie narkotyków wywiera szkodliwy wpływ na psychikę i emocje kobiety, upośledzając jej zdolności opiekuńcze.

Przeciwwskazania względne
Ze strony dziecka
• Fenyloketonuria, choroba syropu klonowego
• Rozszczep wargi i podniebienia
Ze strony matki
• Nieleczona aktywna gruźlica
• Zakażenie HIV
• WZW typu A i C (okres wiremii)
• Cytomegalia (wcześniaki)
• Opryszczka na brodawce lub otoczce
• Ropień piersi

Mity na temat karmienia piersią

Małe piersi to za mało pokarmu.
Ilość wyprodukowanego pokarmu zależy przede wszystkim od ilości tkanki gruczołowej w piersiach, a małe piersi to zwykle mniej tkanki tłuszczowej a prawidłowa ilość tkanki gruczołowej.

Każda kobieta karmiąca musi stosować specjalną dietę.
Jeżeli rodzice dziecka nie są alergikami - nie ma powodu, by restrykcyjnie ograniczać dietę kobiety karmiącej. Dla wszystkich matek wskazane jest stosowanie zdrowej diety lekkostrawnej.

Trzeba pić dużo płynów, aby w piersiach mieć dostateczną ilość pokarmu.
Nie ma bezpośredniego powiązania pomiędzy ilością wypitego płynu, a ilością wyprodukowanego pokarmu. Płyny wypijane w nadmiarze hamują produkcję pokarmu. Należy pić zgodnie z odczuwanym pragnieniem.

Pokarm jest za mało wartościowy, zbyt wodnisty, niskokaloryczny lub za tłusty.
Pokarm matki jest najwłaściwszym pokarmem dla jej dziecka - dostosowanym do jego potrzeb, związanych z wiekiem, dojrzałością, czynnikami zewnętrznymi. Jest zmienny - dlatego doskonały - i potrafi dopasować się do potrzeb dziecka.

Dziecko od początku trzeba uczyć dyscypliny - nie karmić częściej, niż co 3 godziny.
Dziecko trzeba kochać, a jego potrzeby biologiczne wymagają karmienia nie rzadziej niż co 3 godziny, co oznacza, że są dzieci, które potrzebują jeść częściej. Należy im to umożliwić dla dobra obu stron.

Noworodek powinien w nocy spać.
Noworodek funkcjonuje według rytmu jeszcze z okresu ciąży - pory dnia nie mają dla niego znaczenia. A ze względu na to, że jest karmiony bardzo rozcieńczonym pokarmem wymaga częstych karmień - także w nocy. W pierwszych tygodniach najdłuższa przerwa nocna nie powinna trwać więcej niż 4 godziny.

Jeśli karmisz ponad rok - Twój pokarm jest bezwartościowy.
Po ustabilizowaniu laktacji, a ma to miejsce ok. 6. tygodnia po porodzie - pokarm dojrzewa i do końca laktacji nie ulega znaczącym zmianom. Nadal jest pełnowartościowy - zmienia się jedynie jego znaczenie dla dziecka, które prócz pokarmu z piersi dostaje także wiele innych, smacznych kąsków.

Jeżeli zajdziesz w następną ciążę - musisz bezwzględnie zaprzestać karmienia, gdyż jest to szkodliwe dla rozwijającego się płodu.
Karmienie piersią można kontynuować w trakcie nowej ciąży, bez szkody dla młodszego dziecka, o ile nie jest ona zagrożona (np. poród przedwczesny, bóle krzyża). Zwykle około 5. miesiąca ciąży, ze względu na zmiany hormonalne zmienia się smak pokarmu i dziecko samo odstawia się od piersi. Po porodzie można kontynuować karmienie już dwójki dzieci.

W okresie karmienia nie wolno jeść owoców pestkowych ani pić soków z nich sporządzonych.
Nie ma badań na ten temat. Na pewno nie wolno pić kompotów sporządzonych z owoców wraz z pestkami, gdyż zawierają one pewne ilości szkodliwego kwasu pruskiego. Z takich samych powodów nie należy pić soków przygotowanych przemysłowo z owoców pestkowych. Jeśli nie jesteś uczulona na te owoce - nie ma powodu by rezygnować z wiśni lub śliwek.

Uszkodzenie brodawek jest normalnym, przejściowym stanem.
Uszkodzenie brodawek jest konsekwencją nieprawidłowego ssania piersi przez dziecko i wymaga pilnej korekcji.

Wklęsłe, płaskie brodawki uniemożliwiają karmienie piersią.
Każdą brodawką można karmić. Tylko przy płaskich bądź wklęsłych trzeba włożyć trochę wysiłku.

Karmienie niszczy piersi.
Jeśli wygląd piersi ulega zmianie, to winę za to ponoszą substancje wydzielane w czasie ciąży, które rozluźniają tkankę łączną. Dobrze dobrany biustonosz i nie dopuszczanie do przepełniania piersi zapobiegają nadmiernemu rozciąganiu tkanek. Po zakończeniu karmienia, piersi wracają do stanu sprzed ciąży.

Gorączka u matki powoduje warzenie pokarmu.
Pokarm w piersi nie może się zwarzyć, skwaśnieć, zepsuć się.

***

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu rozwiały się Wasze wątpliwości, przynajmniej niektóre, związane z karmieniem piersią. A tym samym Wasze karmienie będzie długo przynosiło zadowolenie dziecku i mamie.

***

Aneta Jarmark

Bibliografa:
Nehring-Gugulska M.: Warto karmić piersią.
Kowalewska –Kantecka B.: Karmienie pokarmem matki złotym standardem żywienia noworodków i niemowląt.
Marko Wonka D.: Karmienie piersią czy butelką.
http://www.laktacja.pl/index.php
http://www.mp.pl/artykuly/index.php?aid=27395&_tc=CB69258886CE4E74A9E2EAF3265EE724


Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

This is a captcha-picture. It is used to prevent mass-access by robots. (see: www.captcha.net)
Przepisz kod z obrazka:
Twoje imię:
Komentarz: