SIDS

Wspólne spanie a SIDS (Zespół Nagłej Śmierci Niemowląt)

Badania prowadzone nad snem niemowląt karmionych piersią i śpiących wspólnie z matkami dowodzą, że niemowlęta te doświadczają czegoś zupełnie innego niż dzieci śpiące oddzielnie. Według jednego z badań, dzieci śpiące z matkami spędzają 28–99% nocy w stałym kontakcie fizycznym, podczas gdy dzieci śpiące samotnie w oddzielnym pokoju doświadczają kontaktu fizycznego tylko w ciągu 2–14% (McKenna et al., 1994). Co więcej, dzieci dzielące łóżko z matkami jedzą dwa razy częściej niż dzieci śpiące samotnie, a nocne karmienia są łącznie trzykrotnie dłuższe niż u dzieci śpiących samotnie (McKenna, Mosko and Richard, 1997). W czasie wspólnego spania zachodzi mniejsze prawdopodobieństwo ułożenia dziecka na brzuchu, przeważnie dzieci leżą odwrócone w stronę matki, na poziomie piersi i w pozycji ułatwiającej karmienie (Richard et al., 1996). Także matki leżą odwrócone w stronę dzieci przez 74% czasu i w tej pozycji są zwykle od nich oddalone o 11–30cm (Richard et al., 1996). Co więcej, matki sprawdzają i zmieniają warunki, w których śpi dziecko (układając je lub poprawiając okrycie), znacznie częściej śpiąc w tym samym łóżku oraz często okazują uczucia, przytulając, bujając, całując, poklepując, szepcząc, mówiąc lub śpiewając, co jest rzadkie w przypadkach, gdy dziecko śpi w oddzielnym pokoju. Ogromna większość takich demonstracji uczuć zachodzi w reakcji na ruchy i dźwięki wydawane przez niemowlę (McKenna, Mosko, Richard, 1999).


Wspólne spanie jest również przyczyną częstszego budzenia się niemowlęcia w czasie fazy głębokiego snu (Mosko, Richard, Mckenna, 1997a). Mimo że matki także się budzą w takim przypadku, częściej pobudki te są krótsze niż pobudki matek, których dzieci śpią oddzielnie (Mosko, Richard, McKenna, 1997b). Tak więc matki śpiące razem z dziećmi śpią tyle samo, co matki których dzieci śpią oddzielnie (Mosko et al., 1997b). W czasie wspólnego spania można zaobserwować częste jednoczesne pobudki matek i dzieci (Mosko et al., 1997a, 1997b).


Kolejną konsekwencją wspólnego spania, doświadczaną przez niemowlęta, jest zwiększenie ilości faz snu płytkiego i zmniejszenie ilości faz snu głębokiego, jak również skrócenie średniego czasu trwania faz snu głębokiego (Moskoet al., 1996).


Ponadto, u dzieci śpiących wspólnie z matkami stwierdzono większą częstotliwość występowania bezdechu oraz oddechu Cheyne-Stokesa (Richard, Mosko, McKenna, 1998), co zdaje się być jedyną ujemną stroną wspólnego spania. Natomiast u dzieci zwykle śpiących oddzielnie zaobserwowano mniej przypadków bezdechu obstrukcyjnego w czasie spania z rodzicami (Richard et al., 1998).

Mimo iż zjawisko zespołu nagłej śmierci niemowląt (SIDS: Sudden Infant Death Syndrome) nie zostało jeszcze do końca wyjaśnione, główną jego przyczyną zdaje się być opóźnione dojrzewanie lub patologiczny rozwój sieci neuronowej pnia mózgu, odpowiedzialnej za kontrolowanie funkcji krążeniowo-oddechowych oraz regulujących pobudzenie (American Academy of Pediatrics, 2000, 2005b; patrz także: Lipsitt, 2003).


Gdy w czasie snu zostanie zachwiana równowaga fizjologiczna niemowlęcia cierpiącego na tę przypadłość, dziecko może nie być w stanie wybudzić się na tyle, by przeżyć atak. Sugeruje się, że zjawiskami poprzedzającymi śmierci u tych dzieci mogą być wdychanie uwolnionego przez siebie dwutlenku węgla wraz z hiperkapnią (podwyższony poziom dwutlenku węgla we krwi) i niedotlenieniem, jak również przegrzanie.


Idąc tym tropem, bogate w doznania sensoryczne otoczenie w czasie wspólnego spania, prowadzące do częstszego wybudzania ze snu głębokiego i wydłużonych okresów snu płytkiego, z którego łatwiej się niemowlęciu wybudzić, zdaje się dawać dzieciom zagrożonym SIDS większe szanse na przeżycie (McKenna, 1996; McKenna, Mosko, 1990; McKenna et al., 1993). Dodatkowo, matki śpiące razem z dziećmi zwykle układają je na plecach, co również zdaje się zmniejszać ryzyko SIDS (American Academy of Pediatrics, 2005b).


Choć odnotowany wzrost częstotliwości występowania bezdechu oraz oddechu Cheyne-Stokesa wśród niemowląt śpiących z matkami może się jawić jako wada takiego sposobu spania, dowody łączące go z podwyższeniem ryzyka SIDS zdecydowanie nie są przekonujące. Przykładowo, w zakrojonych na szeroką skalę badaniach, biorących pod uwagę 757 przypadków SIDS oraz 1514 przypadków kontrolowanych, bezdech nie został wyłoniony jako jeden z silniejszych czynników ryzyka (Hoffman et al., 1988). Wyniki badań nad oddechem i mechanizmami termoregulacji u niemowląt sugerują nawet, iż oddech Cheyne-Stokesa jest związany z kontrolą ciepłoty ciała i że jest on zjawiskiem normalnym i częstym wśród zdrowych niemowląt (Johnson, Andrews, 1992).

Porównania międzykulturowe (przegląd: Davies, 1994; Gantley, Davies, Murcott, 1993; McKenna, Mosko, 1990) potwierdzają teorię McKenna. W społeczeństwach lub częściach społeczeństw, w których zjawisko wspólnego spania jest szeroko rozpowszechnione, odsetek przypadków SIDS jest stosunkowo niski w porównaniu do społeczności propagujących oddzielne spanie niemowląt. Jest on niższy, pomimo iż ludzie ci żyją często w gorszych warunkach, co powinno narażać ich na zwiększony odsetek śmierci niemowląt (Davies, 1994). Jednakże przyczyną części rozbieżności w odnotowanych statystykach mogą być różnice w sposobie określania i odnotowywania przypadków SIDS w różnych krajach (Knöbel, Chen, Liang, 1995).

W przypadkach gdzie regularne wspólne spanie miało związek z nasilonym występowaniem SIDS, istniały lub mogły istnieć, i tym samym przeważyć nad potencjalnymi zaletami wspólnego spania, inne znane czynniki zwiększające ryzyko, takie jak palenie matki w trakcie ciąży lub po urodzeniu dziecka czy niewystarczająca opieka rodziców nad dzieckiem (Blair et al., 1999; Carpenter et al., 2004; Fleming et al., 1996; McKenna, Mosko, 1990; Scragg et al., 1993).


Zdarzają się przypadki uduszenia niemowlęcia na skutek przygniecenia przez rodzica, jednak w wielu z nich występują czynniki zwiększające zagrożenie, takie jak wpływ alkoholu lub narkotyków, choroba rodzica, jego skrajne zmęczenie lub znaczna otyłość (Bass, Kravath, Glass, 1986; Gilbert-Barness et al., 1991; patrz też: Carpenter et al., 2004; Gessner, Ives, Perham-Hester, 2001). Nie ma zatem powodu, by bezkrytycznie odradzać wspólne spanie (McKenna, Gartner, 2000).
Podsumowując, jeśli są przestrzegane podstawowe zalecenia dotyczące bezpieczeństwa (Amrican Academy of Pediatrics, 2000, 2005b), większość z nich dotyczy zarówno spania wspólnego, jak i oddzielnego (tj. spanie, leżąc na plecach, używanie twardego materaca w dopasowanej ramie, w odpowiedniej odległości od ścian i mebli, by uniknąć uwięzienia; nieużywanie łóżka wodnego [patrz też: Gilbert-Barness et al., 1991], unikanie luźnej pościeli, poduszek, pluszaków oraz innych miękkich materiałów w pobliżu miejsca snu; unikanie przegrzewania; unikanie palenia przez rodzica, który musi mieć pewność, że będzie w stanie wybudzić się ze snu; ścisły zakaz wspólnego spania na kanapie lub w fotelu), zdaje się, iż wspólne spanie może zapewnić niemowlęciu szereg korzyści, łącznie z korzyściami emocjonalnymi płynącymi ze spotęgowanej bliskości, zwłaszcza jeśli występuje ona wraz z karmieniem piersią.


Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP: American Academy of Pediatrics) twierdziła w 2000 roku, że nie ma wystarczających danych, by jednoznacznie stwierdzić, czy wspólne spanie w ściśle określonych warunkach jest groźne czy bezpieczne (s. 654). Obecnie, po rozważeniu nowych dowodów, w swym ostatnim oświadczeniu dotyczącym SIDS odradza wspólne spanie (American Academy of Pediatrics, 2005b). AAP uznaje, że wspólne spanie ułatwia karmienie piersią i pogłębia więź między matka a dzieckiem, lecz odnosząc się głównie do dwóch źródeł ( Carpenter et al., 2004; Tappin, Ecob, Brooke, 2005), podkreśla, iż wspólne spanie pozostaje czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia SIDS, nawet jeśli matka nie pali.


W opracowaniu napisanym pod kierownictwem Carpentera stwierdzenie to było prawdziwe tylko dla niemowląt do wieku 8 tygodni, a w opracowaniu pod kierownictwem Tappina – dla niemowląt poniżej 11 tygodnia życia (w drugim przypadku badano trzy losowo wybrane grupy wiekowe: poniżej 6 tygodni życia, 6–11 tygodni i powyżej 11 tygodni życia). Co więcej, w żadnym z podanych opracowań nie zostały zanalizowane wszystkie znane czynniki zwiększające ryzyko SIDS w czasie wspólnego spania. Prócz palenia matki Carpenter i jego współpracownicy włączyli do spektrum badań spożycie przez matkę alkoholu oraz użycie narkotyków, lecz nie dysponowali danymi na temat zmęczenia.


Tappin i współpracownicy podkreślali, iż nie zgromadzili danych na temat spożycia alkoholu, gdyż mieli trudności w uzyskaniu wiarygodnych informacji dotyczących tego czynnika. Stwierdzenie to nakreśla fundamentalny problem, nierozerwalnie związany z badaniem przypadków SIDS: dane niezbędne do pełnego zrozumienia tego zjawiska są najtrudniejsze do zdobycia, przez co nie są brane pod uwagę w wielu badaniach, powodując tym samym, iż ich wyniki nie są w pełni wiarygodne. Opracowanie Carpentera i jego zespołu krytykowano także z powodu oceny palenia przez matkę na podstawie danych z okresu ciąży, a nie z okresu, w którym doszło do zgonu, choć wiele kobiet, które rzuciły palenie w ciąży, po porodzie wraca do nałogu (Unicef UK Baby Friendly Initiative, 2004a).


Podsumowując: powyższe opracowania zasiały równie wiele wątpliwości, co rozwiały, w związku z czym nie przyczyniły się zbytnio do zrozumienia zjawiska SIDS. McKenna i McDade (2005) przedstawiają ciekawą polemikę na temat wspólnego spania.

Mimo swego protestu przeciwko wspólnemu spaniu, AAP pozwala matkom na chwilowe przyniesienie niemowlęcia do swojego łóżka, by je uspokoić lub nakarmić, a następnie odłożyć go do łóżeczka. Wskazuje ona również na coraz większą ilość dowodów na podwyższone ryzyko wystąpienia SIDS u niemowląt śpiących w oddzielnym pokoju i w związku z tym zaleca umieszczenie łóżeczka lub kołyski dziecka w sypialni rodziców, w miarę możliwości blisko łóżka, tak, aby umożliwiać wygodniejszy kontakt i karmienie. Umieszczenie dziecka poza łóżkiem rodziców, ale blisko niego jest dla tych, którzy obawiają się wspólnego spania, rozwiązaniem kompromisowym, umożliwiającym rodzicom czułe zaspokajanie nocnych potrzeb dzieci.


R. A. Schön, Natural Parenting: Back to Basics in Infant Care, „Evolutionary Psychology” 2007, 5(1): p. 123–126, [in:] http://www.epjournal.net

Tłumaczenie: Agnieszka Robak

 

Bibliografia

American Academy of Pediatrics, Task Force on Infant Sleep Position and Sudden Infant Death Syndrome, Changing concepts of sudden infant death syndrome: Implications for infant sleeping environment and sleep position, „Pediatrics” 2000, 105, p. 650–656.
American Academy of Pediatrics, Task Force on Sudden Infant Death Syndrome, The changing concept of sudden infant death syndrome: Diagnostic coding shifts, controversies regarding the sleeping environment, and new variables to consider in reducing risk [Policy statement], „Pediatrics” 2005b, 116, p. 1245–1255.
M. Bass, R. E. Kravath, L. Glass, Death-scene investigation in sudden infant death, „The New England Journal of Medicine” 1986, 315, p. 100–105.
P. S. Blair et al., Babies sleeping with parents. Case-control study of factors influencing the risk of the sudden infant death syndrome, „BMJ” 1999, 319, p. 1457–1462.
R. G. Carpenter et al., Sudden unexplained infant death in 20 regions in Europe. Case control study, „Lancet” 2004, 363, p. 185–191.
D. P. Davies, Ethnicity and the sudden infant death syndrome. An introduction, „Early Human Development” 1994, 38, p. 139–141.
P. J. Fleming et al., Environment of infants during sleep and risk of the sudden infant death syndrome: Results of 1993–95 case-control study for confidential inquiry into stillbirths and deaths in infancy, „BMJ” 1996, 313, p. 191–195.
M. Gantley, D. P. Davies, A. Murcott, Sudden infant death syndrome: Links with infant care practices, „BMJ” 1993, 306, p. 16–20.
B. D. Gessner, G. C. Ives, K. A. Perham-Hester, Association between sudden infant death syndrome and prone sleep position, bed sharing, and sleeping outside an infant crib in Alaska, „Pediatrics” 2001, 108, p. 923–927.
E. Gilbert-Barness et al., Hazards of mattresses, beds and bedding in deaths of infants, „The American Journal of Forensic Medicine and Pathology” 1991, 12, p. 27–32.
H. J. Hoffman et al., Risk factors for SIDS. Results of the National Institute of Child Health and Human Development SIDS cooperative epidemiological study, [in:] The Sudden infant death syndrome: Cardiac and respiratory mechanisms and interventions, P. J. Schwartz, D. P. Southall, M. Valdes-Dapena (eds.), Annals of the New York Academy of Sciences, v. 533, New York, New York Academy of Sciences, p. 13–30.
P. Johnson, D. C. Andrews, Thermometabolism and cardiorespiratory control during the perinatal period, [in:] Respiratory control disorders in infants and children, R. C. Beckerman, R. T. Brouillette, C. E. Hunt (eds.), Baltimore 1992, p. 76–88.
H. H. Knöbel, C.-J. Chen, K.-Y. Liang, Sudden infant death syndrome in relation to weather and optimetrically measured air pollution in Taiwan, „Pediatrics” 1995, 96, p. 1106–1110.
L. P. Lipsitt, Crib deat.: A biobehavioral phenomenon?, „Current Directions in Psychological Science” 2003, 12, p. 164–170.
J. J. McKenna, An anthropological perspective on the sudden infant death syndrome (SIDS): The role of parental breathing cues and speech breathing adaptations, „Medical Anthropology” 1986, 10, p. 9–92.
J. J. McKenna, Co-sleeping, [in:] Encyclopedia of sleep and dreaming, M. A. Carskadon, (ed.), New York 1993, p. 143–148.
J. J. McKenna, The potential benefits of infant–parent co-sleeping in relation to SIDS prevention. Overview and critique of epidemiological bed sharing studies, [in:] Sudden infant death syndrome. New trends in the nineties, T. O. Rognum (ed.), Oslo 1995, p. 256–265.
J. J. McKenna, Sudden infant death syndrome in cross-cultural perspective. Is infant- parent cosleeping protective?, „Annual Review of Anthropology” 1996, 25, p. 201–216.
J. J. McKenna, L. M. Gartner, Sleep location and suffocation. How good is the evidence? [letter to the editor], „Pediatrics” 2000, 105, p. 917–919.
J. J. McKenna, T. McDade, Why babies should never sleep alone: A review of the co-sleeping controversy in relation to SIDS, bedsharing and breast feeding, „Pediatric Respiratory Reviews” 2005, 6, p. 134–152.
J. J. McKenna, S. Mosko, Evolution and the sudden infant death syndrome (SIDS), part 3, Infant arousal and parent–infant co-sleeping, „Human Nature” 1990, 1, p. 291– 330.
J. J. McKenna, S. S. Mosko, C. A. Richard, Bedsharing promotes breastfeeding, „Pediatrics” 1997, 100, p. 214–219.
J. McKenna, S. Mosko, C. Richard, Breast-feeding and mother–infant cosleeping in relation to SIDS prevention, [in:] Evolutionary medicine, W. R. Trevathan, E. O. Smith, J. J. McKenna (eds.), New York 1999, p. 53–74.
J. McKenna et al., Experimental studies of infant–parent co-sleeping. Mutual physiological and behavioral influences and their relevance to SIDS (sudden infant death syndrome), „Early Human Development” 1994, 38, p. 187–201.
J. J. McKenna et al., Infant–parent co-sleeping in an evolutionary perspective: Implications for understanding infant sleep development and the sudden infant death syndrome, „Sleep” 1993, 16, p. 263–282.
S. Mosko, C. Richard, J. McKenna, Infant arousals during mother–infant bed sharing: Implications for infant sleep and sudden infant death syndrome research, „Pediatrics” 1997a, 100, p. 841–849.
S. Mosko, C. Richard, J. McKenna, Maternal sleep and arousals during bedsharing with infants, „Sleep” 1997b, 20, p. 142–150.
S. Mosko et al., Infant sleep architecture during bedsharing and possible implications for SIDS, „Sleep” 1996, 19, p. 677–684.
C. A. Richard, S. S. Mosko, J. J. McKenna, Apnea and periodic breathing in bed-sharing and solitary sleeping infants, „Journal of Applied Physiology” 1998, 84, p. 1374–1380.
C. Richard et al., Sleeping position, orientation, and proximity in bedsharing infants and mothers, „Sleep” 1996, 19, p. 685–690.
R. Scragg et al., Bed sharing, smoking, and alcohol in the sudden infant death syndrome, „BMJ” 1993, 307, p. 1312–1318.
D. Tappin, R. Ecob, H. Brooke, Bedsharing, roomsharing, and sudden infant death syndrome in Scotland: A case-control study, „Journal of Pediatrics” 2005, 147, p. 32–37.
UNICEF UK Baby Friendly Initiative (2004a, January 16), UNICEF response to Lancet publication on Sudden Infant Death among bed sharing babies, Retrieved November 10, 2005, [in:] http://www.babyfriendly.org.uk/press.asp


Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

This is a captcha-picture. It is used to prevent mass-access by robots. (see: www.captcha.net)
Przepisz kod z obrazka:
Twoje imię:
Komentarz: